Niezależnie czy jesteś rodzicem czy nastolatkiem wiesz, że ten okres burzy i naporu to wyzwanie dla całej rodziny.
Jak adaptować się do emocjonalnych i opartych na działaniu eksperymentów okresu dojrzewania?
Poniżej opis niektórych potrzeb nastolatków, który dostarczy pewnych wskazówek.
-> 𝐎𝐜𝐡𝐫𝐨𝐧𝐚 𝐩𝐫𝐳𝐞𝐝 𝐩𝐮𝐛𝐥𝐢𝐜𝐳𝐧𝐲𝐦 𝐰𝐬𝐭𝐲𝐝𝐞𝐦 𝐢 𝐮𝐩𝐨𝐤𝐨𝐫𝐳𝐞𝐧𝐢𝐞𝐦.
Dojrzewanie to czas intensywnej wrażliwości emocjonalnej, kształtowania tożsamości oraz ogromnego znaczenia opinii innych ludzi. W tym czasie nawet drobne sytuacje zawstydzenia mogą być przez młodego człowieka przeżywane niezwykle mocno.
Zdarza się, że nastolatek zachowa się w sposób którego później sam się wstydzi – impulsywne zachowania, przekraczanie zasad czy decyzje podjęte pod wpływem emocji. W takich momentach szczególnie ważne jest, aby rodzice nie rozmawiali o tych sytuacjach przy rówieśnikach czy innych dorosłych.
Może to pogłębiać poczucie upokorzenia, wstydu i prowadzić do zamknięcia się dziecka w sobie lub do buntu.
Kluczowe jest, aby konsekwencje były omawiane i wyciągane w bezpiecznej, prywatnej przestrzeni. Taka rozmowa daje szansę na refleksję, zrozumienie skutków własnych działań oraz naukę odpowiedzialności bez naruszania godności młodego człowieka.
-> 𝐙𝐝𝐨𝐥𝐧𝐨𝐬́𝐜́ 𝐝𝐨 𝐧𝐞𝐠𝐨𝐜𝐣𝐚𝐜𝐣𝐢
Weźmy przykład późnych powrotów do domu, gdzie z jednej strony rodzic chce aby ich dziecko było bezpieczne, a z drugiej dziecko potrzebuje budować swoją autonomię i rozszerzać swój udział w życiu z rówieśnikami.
Jeden z rodziców w artykule A.Dartington wspomina o “pakcie wzajemnej obietnicy” który jest przykładem takich prób negocjacji.
Mówi, iż umówił się z córką że jeśli ta obieca, że o ustalonej porze będzie gotowa na powrót do domu i nie zmusi go tym samym do czekania w samochodzie, to on obiecuję zachować ostrożność i zaparkować za rogiem, nie pokazując się jej znajomym.
-> 𝐌𝐢𝐞𝐣𝐬𝐜𝐞 𝐧𝐚 𝐩𝐫𝐲𝐰𝐚𝐭𝐧𝐨𝐬́𝐜́
Dziecko pisze pamiętnik? Chowa się po kątach kiedy rozmawia przez telefon?
Na pytanie – “jak było” czy to w szkole czy u znajomego słyszysz “Dobrze” i to tyle jeśli chodzi o jego/jej wylewność?
Potrzeba własnej przestrzeni jest w tym okresie bardzo wyraźna i jednocześnie wrażliwa na próby w nią ingerowania.
-> 𝐌𝐨𝐳̇𝐥𝐢𝐰𝐨𝐬́𝐜́ 𝐨𝐛𝐬𝐞𝐫𝐰𝐨𝐰𝐚𝐧𝐢𝐚 𝐭𝐞𝐠𝐨, 𝐣𝐚𝐤 𝐫𝐨𝐳𝐦𝐚𝐰𝐢𝐚𝐣𝐚̨ 𝐢 𝐨𝐝𝐧𝐨𝐬𝐳𝐚̨ 𝐬𝐢𝐞̨ 𝐝𝐨 𝐬𝐢𝐞𝐛𝐢𝐞 𝐝𝐨𝐫𝐨𝐬́𝐥𝐢
Obserwując funkcjonowanie par, nastolatek uczy się, jak wygląda komunikacja oparta na szacunku, słuchaniu i empatii. Widzi, że nieporozumienia i kłótnie są naturalną częścią relacji, ale jednocześnie może zauważyć, że konflikty nie muszą prowadzić do zerwania więzi. Szczególnie ważne jest dostrzeganie, w jaki sposób dorośli potrafią naprawiać trudne sytuacje – poprzez rozmowę, przepraszanie się, przyznawanie do błędów oraz szukanie kompromisu.
-> 𝐌𝐨𝐳̇𝐥𝐢𝐰𝐨𝐬́𝐜́ 𝐬𝐜𝐡𝐫𝐨𝐧𝐢𝐞𝐧𝐢𝐚 𝐬𝐢𝐞̨ 𝐩𝐫𝐳𝐞𝐝 𝐳̇𝐲𝐜𝐳𝐞𝐧𝐢𝐚𝐦𝐢 𝐢 𝐩𝐫𝐚𝐠𝐧𝐢𝐞𝐧𝐢𝐚𝐦𝐢 𝐫𝐨𝐝𝐳𝐢𝐜𝐨́𝐰
Intensywne poszukiwanie własnej tożsamości, autonomii i odpowiedzi na pytanie, kim jestem oraz kim chce być potrzebuje przestrzeni wolnej od nadmiernych oczekiwań i projekcji dorosłych.
Rodzice – często z troski i miłości – mają wobec dziecka określone marzenia i wyobrażenia dotyczące przyszłości ale też oczekiwanie jak powinien on się zachowywać czy jakie być. Dla nastolatka jednak ciągłe konfrontowanie się z tymi oczekiwaniami może być obciążające i przytłaczające. Potrzebuje on miejsca, w którym nie musi spełniać cudzych planów i odpowiadać na pytania „kim powinien być”.
Opracowane na podstawie “Przetrwać dojrzewanie. Zaburzenia okresu dojrzewania z perspektywy klinicznej”.
